Mất một cái răng hàm phía trong, không ai thấy, nhai vẫn được bên kia - nên nhiều anh chị để vậy luôn. Vấn đề là phần xương bên dưới không đứng yên chờ.
- Xương hàm cần lực nhai truyền qua chân răng để duy trì thể tích. Mất răng thì vùng xương đó tiêu dần, nhanh nhất trong năm đầu tiên.
- Ngoài tiêu xương, răng bên cạnh nghiêng vào khoảng trống và răng đối diện trồi dài xuống, làm khớp cắn lệch đi.
- Mất răng lâu năm phần lớn vẫn phục hồi được, nhưng có thể cần thêm bước tăng thể tích xương, làm thời gian và chi phí tăng lên.
- Các dịch vụ phục hình răng đã mất nằm ngoài phạm vi bảo hiểm y tế chi trả; riêng bước điều trị bệnh lý trước đó thì được xét theo quy định.
Câu hay nghe nhất khi bà con kể về chiếc răng đã mất: "Mất lâu rồi, mười mấy năm nay quen rồi, có sao đâu". Nhìn bề ngoài thì đúng là không có gì. Nhưng những thay đổi do mất răng gây ra diễn ra chậm và không đau, nên khó nhận ra khi chúng đang xảy ra.
Câu trả lời ngắn gọn
Xương hàm cần lực nhai truyền qua chân răng để duy trì thể tích. Khi mất răng, vùng xương ở vị trí đó không còn nhận lực nữa, cơ thể dần thu hồi phần xương không được sử dụng. Đây là phản ứng sinh học bình thường, không phải bệnh. Nhưng hệ quả là càng để lâu, xương càng ít đi, và các phương án phục hồi sau này càng phức tạp hơn.
Ba thay đổi xảy ra sau khi mất răng
Thứ nhất, xương ổ răng tiêu dần. Quá trình bắt đầu ngay sau khi mất răng và nhanh nhất trong năm đầu tiên, sau đó chậm lại nhưng vẫn tiếp diễn. Sống hàm ở vùng mất răng thấp xuống và mỏng lại theo thời gian.
Thứ hai, các răng còn lại xê dịch. Răng bên cạnh khoảng trống có xu hướng nghiêng dần vào chỗ trống, còn răng đối diện ở hàm kia không có răng chạm nên trồi dài xuống. Kết quả là khớp cắn lệch đi, xuất hiện kẽ hở mới hay giắt thức ăn, và những răng nghiêng lệch này lại khó vệ sinh hơn nên dễ sâu và dễ viêm nướu.
Thứ ba, lực nhai dồn sang bên còn răng. Nhai lệch một bên lâu ngày làm nhóm răng bên đó chịu tải nhiều hơn thiết kế, dễ mòn và dễ nứt hơn. Một số người còn thấy mỏi khớp hàm bên nhai nhiều.
Khi mất nhiều răng, phần xương nâng đỡ vùng môi và má giảm đi khiến nét mặt trông khác trước. Đây là điều bà con hay nhận ra muộn nhất.
Mất răng lâu năm còn trồng lại được không?
Phần lớn trường hợp vẫn phục hồi được, nhưng đường đi có thể dài hơn so với khi làm sớm. Điều thay đổi theo thời gian là điều kiện để thực hiện, chứ không phải khả năng thực hiện.
Ví dụ với cấy ghép implant: trụ implant cần một khối lượng xương đủ về chiều cao và bề dày để nâng đỡ. Xương còn đủ thì có thể đặt trụ trực tiếp. Xương đã tiêu nhiều thì có thể cần bước tăng thể tích xương trước, làm thời gian điều trị dài hơn và chi phí cao hơn. Ở vùng hàm trên phía sau, xoang hàm hạ thấp xuống theo thời gian cũng là yếu tố bác sĩ phải tính tới.
Ngoài xương, còn nhiều yếu tố khác quyết định phương án phù hợp: vị trí và số lượng răng đã mất, tình trạng các răng còn lại, tình trạng nướu và nha chu, cùng sức khỏe toàn thân của anh chị. Vì vậy không có câu trả lời chung cho mọi người - cần khám và chụp phim mới nói được cho từng trường hợp.
Các hướng phục hồi răng đã mất
Nha Khoa Kỳ Hòa thực hiện các nhóm phương án sau, tùy tình trạng của từng người:
- Cấy ghép implant. Đặt một trụ vào xương hàm thay cho chân răng, sau đó gắn phần răng lên trên. Ưu điểm là không cần mài các răng bên cạnh và lực nhai được truyền xuống xương. Nhược điểm là cần điều kiện xương và sức khỏe phù hợp, thời gian điều trị dài hơn.
- Hàm giả tháo lắp. Có thể làm bán phần khi mất một số răng, hoặc toàn phần khi mất cả hàm. Ưu điểm là thực hiện nhanh, chi phí thấp hơn, phù hợp với nhiều tình trạng sức khỏe. Nhược điểm là cần thời gian làm quen và phải tháo ra vệ sinh hằng ngày.
- Hàm giả toàn phần tựa trên implant. Kết hợp hai hướng trên: dùng một số trụ implant làm điểm tựa cho hàm giả, giúp hàm bám vững hơn so với hàm tháo lắp thông thường.
- Phục hình cố định bằng răng sứ. Áp dụng trong một số tình huống nhất định tùy tình trạng các răng lân cận.
Bác sĩ sẽ trình bày các phương án phù hợp với anh chị kèm ưu nhược điểm và chi phí của từng hướng, để anh chị cân nhắc trước khi quyết định.
Về chi phí và bảo hiểm y tế
Cần nói rõ để anh chị không bị bất ngờ: các dịch vụ phục hình răng đã mất nằm ngoài phạm vi bảo hiểm y tế chi trả. Cấy ghép implant, răng sứ, hàm giả tháo lắp đều thuộc nhóm phục hình, không phải điều trị bệnh lý, nên là dịch vụ tự chi trả.
Ngược lại, những bước điều trị bệnh lý trước khi phục hình, ví dụ nhổ chân răng còn sót, điều trị viêm quanh răng hay lấy cao răng khi có chỉ định điều trị, được xét theo phạm vi bảo hiểm y tế như các bệnh lý răng miệng khác.
Bảng giá dịch vụ của Nha Khoa Kỳ Hòa có ghi rõ hạng mục nào thuộc phạm vi bảo hiểm y tế và hạng mục nào tự chi trả. Anh chị luôn được báo chi phí và đồng ý trước khi bắt đầu điều trị.
Nên làm gì bây giờ?
Nếu anh chị đang mất răng, dù mới hay đã lâu, việc nên làm trước tiên là đi khám để biết tình trạng xương và các răng còn lại hiện ra sao. Biết mình đang ở đâu thì mới cân nhắc được nên làm gì và làm khi nào, thay vì tiếp tục chờ mà không rõ mình đang chờ điều gì.
Nha Khoa Kỳ Hòa nhận khám và tư vấn tại 266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM, làm việc từ Thứ Hai đến Thứ Bảy. Anh chị có thể gọi hotline để được hướng dẫn trước khi tới.
Câu hỏi thường gặp
Mất một răng hàm phía trong, không ai thấy thì có cần trồng lại không?
Răng hàm phía trong đảm nhiệm phần lớn công việc nhai, nên mất răng ở đây ảnh hưởng tới chức năng nhiều hơn là thẩm mỹ. Ngoài ra vùng xương chỗ đó vẫn tiêu dần, và các răng lân cận vẫn xê dịch dù anh chị không nhìn thấy. Nên đi khám để bác sĩ đánh giá cụ thể thay vì quyết định dựa trên việc có nhìn thấy hay không.
Mất răng bao lâu thì không trồng implant được nữa?
Không có mốc thời gian cố định. Điều quyết định là khối lượng và chất lượng xương còn lại tại vị trí đó, cùng sức khỏe toàn thân, chứ không phải số năm đã mất răng. Có người mất răng nhiều năm nhưng xương còn tốt, có người mất ít năm mà xương đã tiêu nhiều. Cần khám và chụp phim mới kết luận được.
Cấy ghép implant có được bảo hiểm y tế chi trả không?
Không. Cấy ghép implant thuộc nhóm phục hình nên nằm ngoài phạm vi bảo hiểm y tế chi trả, là dịch vụ tự trả. Riêng các bước điều trị bệnh lý trước đó như nhổ chân răng còn sót hay điều trị viêm quanh răng thì được xét theo phạm vi bảo hiểm y tế.