Câu trả lời có hai vế, và vế thứ hai chính là chỗ khiến nhiều chiếc răng vĩnh viễn của trẻ bị bỏ quên cho tới khi hỏng nặng.
- Tám chiếc răng hàm sữa đều được thay, thường vào khoảng chín tới mười hai tuổi.
- Chiếc răng hàm mọc lúc khoảng sáu tuổi ở phía trong cùng là răng vĩnh viễn, không thay, vì nó mọc thêm chứ không thay thế răng sữa nào.
- Cách ước lượng tại nhà: mỗi bên mỗi hàm chỉ có năm răng sữa, nên chiếc thứ sáu tính từ giữa ra là răng vĩnh viễn.
- Răng hàm sữa bị sâu vẫn cần điều trị, vì còn phải nhai nhiều năm và nhiễm khuẩn ở chân răng nằm sát mầm răng vĩnh viễn bên dưới.
Con bị sâu chiếc răng hàm, gia đình định để đó vì nghĩ sau này thay răng là xong. Đây là tình huống bác sĩ gặp thường xuyên, và cũng là lý do bài này cần nói rõ ràng.
Câu trả lời ngắn
Răng hàm sữa có thay. Bé có tám chiếc răng hàm sữa, bốn chiếc mỗi hàm, và cả tám đều rụng để nhường chỗ cho các răng hàm nhỏ vĩnh viễn, thường vào khoảng chín tới mười hai tuổi.
Nhưng chiếc răng hàm mọc lúc khoảng sáu tuổi thì không thay. Đó là răng hàm lớn vĩnh viễn, mọc thêm ở phía sau cùng chứ không thay thế chiếc răng sữa nào. Mọc lên là ở với bé suốt đời.
Vì sao dễ nhầm hai chiếc này?
Các răng vĩnh viễn khác đều báo hiệu bằng việc một chiếc răng sữa lung lay rồi rụng. Riêng chiếc răng hàm lớn sáu tuổi thì mọc âm thầm ở phía sau hàng răng có sẵn, không có chiếc nào rụng trước đó. Bé lại đang ở tuổi thay răng cửa nên gia đình mặc định mọi chiếc răng phía trong đều là răng sữa và sẽ được thay.
Thêm một lý do nữa: chiếc răng này nằm sâu trong cùng, khó nhìn và cũng khó chải, nên nó vừa hay bị sâu vừa hay bị bỏ sót.
Cách phân biệt tại nhà
Anh chị đếm từ đường giữa của hàm ra phía sau. Bộ răng sữa mỗi bên mỗi hàm chỉ có năm chiếc: hai răng cửa, một răng nanh và hai răng hàm sữa. Vì vậy:
- Chiếc thứ tư và thứ năm tính từ giữa ra là răng hàm sữa, sẽ được thay.
- Chiếc thứ sáu, tức chiếc nằm ngay sau đó ở trong cùng, là răng vĩnh viễn, không thay.
Cách này giúp anh chị ước lượng, còn để chắc chắn thì bác sĩ xác định khi khám, có khi cần phim chụp. Điều quan trọng hơn việc đếm đúng: răng nào bị sâu cũng cần được xử lý, dù là răng sữa hay răng vĩnh viễn.
Răng hàm sữa bị sâu có cần chữa không?
Cần. Suy nghĩ để dành tới lúc thay là chỗ nhầm phổ biến, vì mấy lý do sau:
- Răng hàm sữa còn phải làm việc tới khoảng mười tới mười hai tuổi, tức là còn nhiều năm nữa mới thay. Trong quãng đó bé vẫn phải nhai bằng chính chúng.
- Sâu răng lan tới tủy gây đau, làm bé bỏ ăn, ngủ không yên và nghỉ học.
- Nhiễm khuẩn ở chân răng sữa nằm ngay sát mầm răng vĩnh viễn bên dưới, có thể ảnh hưởng tới chiếc răng sắp mọc.
- Răng sữa hỏng nặng phải nhổ sớm để lại khoảng trống, các răng bên cạnh xê dịch vào làm hẹp chỗ cho răng vĩnh viễn sau này.
Ngược lại, chiếc răng hàm lớn sáu tuổi thì càng không có chuyện chờ thay, vì nó không được thay bao giờ.
Phần bảo hiểm y tế
Các kỹ thuật răng trẻ em như điều trị sâu ngà, điều trị tủy răng sữa, nhổ răng sữa và trám bít hố rãnh thuộc nhóm dịch vụ được xét theo phạm vi bảo hiểm y tế khi có chỉ định của bác sĩ. Mức hưởng cụ thể phụ thuộc nhóm đối tượng ghi trên thẻ của bé.
Trẻ dưới sáu tuổi có thẻ bảo hiểm y tế riêng theo quy định. Anh chị mang theo thẻ hoặc ứng dụng VssID cùng giấy tờ tùy thân khi đưa bé đi khám.
Giữ chiếc răng sáu tuổi cho chắc
- Chải tới tận trong cùng, chỗ chiếc răng mới mọc nằm sau hàng răng sữa và rất dễ bị bỏ sót.
- Dùng kem đánh răng có fluor với lượng phù hợp theo tuổi.
- Hỏi bác sĩ về trám bít hố rãnh cho chiếc răng này ngay sau khi nó mọc lên đủ, đây là kỹ thuật dự phòng cho các rãnh sâu trên mặt nhai.
- Khám định kỳ để phát hiện sâu răng từ lúc còn là đốm nhỏ.
Anh chị cần kiểm tra răng cho bé, Nha Khoa Kỳ Hòa khám tại 266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM, từ Thứ Hai đến Thứ Bảy.
Câu hỏi thường gặp
Răng hàm sữa của trẻ có thay không?
Có. Bé có tám chiếc răng hàm sữa và cả tám đều rụng để nhường chỗ cho răng hàm nhỏ vĩnh viễn, thường vào khoảng chín tới mười hai tuổi. Riêng chiếc răng hàm lớn mọc lúc khoảng sáu tuổi ở phía trong cùng thì không thay, vì đó là răng vĩnh viễn mọc thêm.
Làm sao biết chiếc răng hàm của con là răng sữa hay răng vĩnh viễn?
Anh chị đếm từ đường giữa hàm ra phía sau. Mỗi bên mỗi hàm chỉ có năm chiếc răng sữa, nên chiếc thứ tư và thứ năm là răng hàm sữa, còn chiếc thứ sáu nằm trong cùng là răng vĩnh viễn. Cách này để ước lượng, muốn chắc chắn thì bác sĩ xác định khi khám.
Răng hàm sữa sâu có nên để tự rụng không?
Không nên. Răng hàm sữa còn phải làm việc tới khoảng mười tới mười hai tuổi. Sâu lan tới tủy gây đau và có thể ảnh hưởng tới mầm răng vĩnh viễn nằm ngay bên dưới. Nếu phải nhổ sớm, khoảng trống còn làm các răng bên cạnh xê dịch vào.