Chiếc răng đầu tiên lung lay thường tới vào khoảng sáu tuổi, và phải mất thêm nhiều năm nữa bé mới thay xong toàn bộ. Dưới đây là các mốc tuổi để anh chị dễ hình dung.
- Chiếc răng đầu tiên thường lung lay vào khoảng sáu tuổi, và phần lớn trẻ thay xong hai mươi răng sữa vào khoảng mười hai tới mười ba tuổi.
- Trình tự thường gặp: răng cửa giữa 6-7 tuổi, răng cửa bên 7-8 tuổi, răng hàm sữa thứ nhất 9-11 tuổi, răng nanh 9-12 tuổi, răng hàm sữa thứ hai 10-12 tuổi.
- Giữa hai đợt thay răng có một quãng lặng vài năm, đây là nhịp bình thường chứ không phải chậm thay răng.
- Chiếc răng hàm lớn mọc lúc sáu tuổi là răng vĩnh viễn mọc thêm, không thay thế răng sữa nào và không rụng về sau.
Bé nhà mình đã tới tuổi thay răng chưa, chiếc nào thay trước chiếc nào thay sau, bao giờ thì xong? Đây là nhóm câu hỏi phụ huynh hay mang tới phòng khám nhất trong giai đoạn con đi học tiểu học. Bài này ghi lại các mốc tuổi thường gặp, kèm những chỗ đáng để mắt.
Trẻ mấy tuổi bắt đầu thay răng sữa?
Phần lớn trẻ bắt đầu thay chiếc răng đầu tiên vào khoảng sáu tuổi, thường là hai răng cửa giữa hàm dưới. Một số bé bắt đầu sớm từ năm tuổi, một số bé sang bảy tuổi mới có chiếc đầu tiên lung lay, cả hai đều nằm trong khoảng bình thường.
Có hai quy luật chung giúp anh chị dễ theo dõi:
- Răng hàm dưới thường thay trước răng cùng loại ở hàm trên.
- Bé nào mọc răng sữa sớm lúc còn nhỏ thì thường cũng thay răng sớm hơn.
Thứ tự thay răng sữa và mốc tuổi tham khảo
Bộ răng sữa có hai mươi chiếc, chia thành năm nhóm ở mỗi hàm. Trình tự thay thường diễn ra như sau, tính theo tuổi của bé:
- Răng cửa giữa: khoảng 6 tới 7 tuổi. Bốn chiếc ở chính giữa, hàm dưới thường đi trước.
- Răng cửa bên: khoảng 7 tới 8 tuổi. Hai chiếc kề bên răng cửa giữa.
- Răng hàm sữa thứ nhất: khoảng 9 tới 11 tuổi. Chiếc răng hàm nhỏ nằm ngay sau răng nanh.
- Răng nanh: khoảng 9 tới 12 tuổi. Chiếc răng nhọn ở góc cung hàm.
- Răng hàm sữa thứ hai: khoảng 10 tới 12 tuổi. Nhóm thay sau cùng.
Nhìn tổng thể, giai đoạn thay răng chia thành hai đợt khá tách bạch: đợt răng cửa lúc sáu tới tám tuổi, rồi một quãng lặng vài năm gần như không có gì xảy ra, sau đó tới đợt răng nanh và răng hàm lúc chín tới mười hai tuổi. Quãng lặng ở giữa làm nhiều phụ huynh tưởng con đang chậm thay răng, trong khi thực ra đó là nhịp bình thường.
Chiếc răng mọc thêm lúc sáu tuổi mà không thay chiếc nào
Đây là chỗ hay bị bỏ sót nhất. Vào khoảng sáu tuổi, cùng thời điểm bé thay răng cửa, một chiếc răng hàm lớn vĩnh viễn mọc lên ở phía sau cùng, ngay sau chiếc răng hàm sữa cuối. Nó mọc thêm vào chứ không thay thế chiếc răng sữa nào, nên không có răng nào rụng đi báo hiệu trước.
Vì xuất hiện âm thầm như vậy, rất nhiều gia đình tưởng đây là răng sữa và nghĩ sau này con sẽ thay. Hệ quả là khi chiếc răng này bị sâu thì bé không được đưa đi khám sớm, tới lúc phát hiện thì tổn thương đã sâu. Đây lại là chiếc răng chịu lực nhai lớn và ở với bé suốt đời.
Bao giờ thì thay xong?
Phần lớn trẻ thay xong hai mươi chiếc răng sữa vào khoảng mười hai tới mười ba tuổi. Sau đó bộ răng vĩnh viễn vẫn chưa đủ, vì các răng hàm lớn còn lại mọc muộn hơn, và nhóm răng khôn thường chỉ xuất hiện sau mười bảy tuổi, có người không mọc chiếc nào.
Con thay răng sớm hoặc muộn hơn lịch có sao không?
Các mốc ở trên là khoảng tham khảo, không phải thời khóa biểu. Chênh lệch khoảng một năm so với bảng vẫn thường gặp và không nói lên điều gì bất thường. Bé cũng có thể thay không đúng thứ tự mà vẫn phát triển bình thường.
Thay vì đếm ngày, anh chị nên để ý các dấu hiệu dưới đây, đó mới là những thứ cần bác sĩ xem.
Những lúc nên đưa bé đi khám
- Bé đã qua tám tuổi mà chưa có chiếc răng nào lung lay.
- Răng vĩnh viễn đã nhú lên trong khi răng sữa vẫn còn nguyên chỗ, tạo thành hai hàng răng.
- Răng sữa rụng sớm do sâu hoặc do va đập, khoảng trống để lâu dễ bị các răng bên cạnh xê dịch vào.
- Mất răng sữa đã hơn nửa năm mà chưa thấy răng vĩnh viễn mọc lên.
- Răng sữa lung lay lâu không rụng và làm bé đau khi ăn.
- Nướu quanh răng đang thay bị sưng đỏ, có mủ, hoặc bé sốt.
Chăm sóc trong những năm thay răng
- Chải răng hai lần mỗi ngày với kem đánh răng có fluor, lượng kem theo tuổi của bé.
- Chải kỹ vùng răng hàm phía trong, nơi chiếc răng vĩnh viễn sáu tuổi vừa mọc và cũng là nơi bé hay bỏ sót.
- Giảm số lần ăn vặt và uống nước ngọt trong ngày, vì số lần quan trọng hơn số lượng.
- Không dùng chỉ buộc kéo hay dùng tay giật những chiếc răng còn dính chắc.
- Khám răng định kỳ để bác sĩ theo dõi tiến trình thay răng và phát hiện sớm bất thường.
Anh chị muốn đưa bé đi kiểm tra, có thể đến Nha Khoa Kỳ Hòa tại 266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM. Phòng khám làm việc từ Thứ Hai đến Thứ Bảy, nên anh chị sắp xếp được ngày cuối tuần cho các cháu đang đi học.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thay răng sữa đầu tiên?
Phần lớn trẻ thay chiếc đầu tiên vào khoảng sáu tuổi, thường là răng cửa giữa hàm dưới. Bắt đầu sớm từ năm tuổi hoặc muộn tới bảy tuổi đều còn nằm trong khoảng bình thường. Điều đáng quan tâm hơn là bé đã qua tám tuổi mà chưa có chiếc răng nào lung lay.
Thứ tự thay răng có bắt buộc đúng như bảng không?
Không. Bảng mốc tuổi là khoảng tham khảo, chênh lệch khoảng một năm vẫn thường gặp, và một số bé thay không đúng thứ tự mà vẫn phát triển bình thường. Anh chị nên để ý các dấu hiệu bất thường hơn là bám sát từng mốc.
Vì sao con thay răng cửa xong lại mấy năm không thay chiếc nào?
Đó là nhịp bình thường. Giai đoạn thay răng có hai đợt: đợt răng cửa lúc sáu tới tám tuổi, rồi một quãng lặng vài năm, sau đó tới đợt răng nanh và răng hàm lúc chín tới mười hai tuổi. Quãng lặng ở giữa hay bị hiểu nhầm là chậm thay răng.