Đây là bệnh làm mất răng ở người trưởng thành nhiều hơn cả sâu răng, nhưng lại diễn ra êm đến mức phần lớn bà con chỉ phát hiện khi răng đã bắt đầu lung lay.
- Viêm nha chu kiểm soát được, nhưng xương đã tiêu thì không tự mọc lại. Mục tiêu điều trị là chặn bệnh và giữ răng còn lại.
- Khác biệt cốt lõi với viêm nướu là đã mất xương hay chưa: viêm nướu hồi phục được, viêm nha chu thì không hoàn toàn.
- Bệnh thường không đau cho tới giai đoạn muộn, nên hay được phát hiện khi răng đã lung lay.
- Lấy cao răng và điều trị viêm quanh răng khi có chỉ định điều trị bệnh lý thuộc phạm vi bảo hiểm y tế chi trả.
Nhiều anh chị tới khám với câu mở đầu giống nhau: "Răng tôi tự nhiên lung lay mà có sâu gì đâu". Răng không sâu nhưng lung lay thường là dấu hiệu của bệnh nha chu, tức là bệnh của phần mô giữ răng chứ không phải của bản thân cái răng.
Câu trả lời ngắn gọn
Viêm nha chu kiểm soát được, nhưng phần xương đã tiêu thì không tự mọc lại. Đây là điểm khác biệt quan trọng nhất so với viêm nướu. Mục tiêu điều trị là chặn bệnh tiến triển và giữ được những răng còn lại, chứ không phải đưa mọi thứ về nguyên trạng. Vì vậy thời điểm bắt đầu điều trị quyết định rất nhiều tới kết quả.
Viêm nướu và viêm nha chu khác nhau thế nào?
Hai tên gọi này hay bị dùng lẫn, nhưng khác nhau ở một điểm cốt lõi: đã mất xương hay chưa.
Viêm nướu là giai đoạn đầu. Viêm chỉ ở phần nướu bao quanh răng. Nướu sưng đỏ, dễ chảy máu khi chải răng. Xương ổ răng và dây chằng giữ răng chưa bị phá hủy. Giai đoạn này hồi phục được: làm sạch vôi răng và giữ vệ sinh tốt thì nướu lành lại.
Viêm nha chu là khi viêm lan sâu xuống, phá hủy dây chằng nha chu và xương ổ răng - bộ phận giữ chân răng đứng vững trong hàm. Giữa nướu và chân răng hình thành túi nha chu sâu, là nơi vi khuẩn trú và tiếp tục phá hủy. Xương mất đi thì không tự tái tạo.
Hình dung đơn giản: viêm nướu là hàng rào bị bẩn, còn viêm nha chu là chân cột đã bị mục.
Dấu hiệu của viêm nha chu
- Chảy máu chân răng kéo dài, có khi tự chảy máu không do tác động.
- Hơi thở có mùi dai dẳng dù vệ sinh răng miệng đều.
- Nướu tụt xuống làm răng trông dài ra, lộ chân răng và gây ê buốt.
- Kẽ giữa các răng rộng dần ra, hay giắt thức ăn hơn trước.
- Răng lung lay, hoặc cảm giác khớp cắn thay đổi khi nhai.
- Nướu sưng, có mủ chảy ra khi ấn vào.
Một điều dễ gây chủ quan: bệnh nha chu thường không đau cho tới giai đoạn muộn. Không đau nên không ai đi khám, và bệnh có nhiều năm để âm thầm tiến triển. Đó cũng là lý do bệnh này hay được phát hiện muộn.
Ai dễ mắc hơn?
Ngoài yếu tố chính là vôi răng và mảng bám tích tụ lâu ngày, một số nhóm có nguy cơ cao hơn: người hút thuốc lá, người mắc tiểu đường chưa kiểm soát tốt, người có bệnh làm giảm sức đề kháng, và người lớn tuổi do thời gian tích lũy dài hơn.
Riêng mối liên hệ giữa tiểu đường và bệnh nha chu là hai chiều: đường huyết cao làm mô nướu khó lành và dễ nhiễm khuẩn hơn, ngược lại tình trạng viêm nha chu kéo dài cũng khiến việc kiểm soát đường huyết khó khăn hơn. Vì vậy anh chị có tiểu đường nên khám răng đều đặn và báo cho bác sĩ biết về bệnh nền của mình.
Điều trị gồm những bước nào?
Bác sĩ Răng Hàm Mặt khám để xác định giai đoạn: quan sát tình trạng nướu, đo độ sâu túi nha chu quanh từng răng, đánh giá độ lung lay, và chụp phim để xem mức tiêu xương. Bước xác định giai đoạn này cần thiết vì viêm nướu và viêm nha chu xử trí khác nhau.
Hướng điều trị thường theo trình tự: làm sạch vôi răng trên và dưới viền nướu, làm sạch sâu bề mặt chân răng trong túi nha chu, hướng dẫn lại cách chải răng và làm sạch kẽ răng, rồi tái khám để đánh giá đáp ứng. Với răng lung lay còn giữ được, có thể cân nhắc cố định răng. Với răng đã mất mô nâng đỡ quá nhiều và không giữ được, bác sĩ sẽ trao đổi về việc nhổ và phương án phục hồi sau đó.
Về bảo hiểm y tế: lấy cao răng và điều trị viêm quanh răng khi có chỉ định điều trị bệnh lý nằm trong nhóm dịch vụ bảo hiểm y tế chi trả. Anh chị mang theo thẻ bảo hiểm y tế hoặc ứng dụng VssID, VNeID cùng giấy tờ tùy thân có ảnh. Bác sĩ sẽ nói rõ hạng mục nào bảo hiểm chi trả, hạng mục nào tự trả, trước khi thực hiện.
Vì sao phải tái khám đều?
Bệnh nha chu là bệnh mạn tính. Sau đợt điều trị, túi nha chu sạch hơn và nướu bớt viêm, nhưng vi khuẩn sẽ quay lại nếu mảng bám tích tụ trở lại. Vì vậy điều trị nha chu không kết thúc ở lần làm sạch cuối cùng mà chuyển sang giai đoạn duy trì: tái khám theo lịch bác sĩ hẹn để kiểm tra và làm sạch định kỳ.
Phần việc ở nhà cũng quyết định không kém phần làm tại phòng khám: chải răng hai lần mỗi ngày với bàn chải lông mềm, làm sạch kẽ răng mỗi ngày bằng chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ, và ngưng thuốc lá nếu đang hút.
Nếu anh chị thấy răng lung lay, nướu tụt hay chảy máu kéo dài, nên đi khám sớm để biết mình đang ở giai đoạn nào. Nha Khoa Kỳ Hòa nhận khám tại 266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Viêm nha chu có làm mất răng không?
Có thể, nếu không được điều trị và theo dõi. Bệnh phá hủy dần dây chằng và xương giữ chân răng, tới mức răng không còn đủ mô nâng đỡ. Ngược lại, khi bệnh được kiểm soát sớm và người bệnh giữ vệ sinh tốt kèm tái khám đều thì nhiều răng vẫn giữ được lâu dài.
Răng đã lung lay còn giữ được không?
Tùy mức độ mất xương quanh chân răng. Răng lung lay nhẹ mà mô nâng đỡ còn đủ thì thường giữ được sau khi điều trị nha chu, đôi khi kèm cố định răng. Răng lung lay nhiều do mất xương quá nhiều thì việc giữ lại có thể không có lợi. Bác sĩ cần khám và chụp phim mới kết luận được cho từng răng.
Điều trị nha chu có đau không?
Bước làm sạch sâu dưới nướu được thực hiện với gây tê nên anh chị không đau trong lúc làm. Sau đó có thể ê nhẹ và nướu hơi nhạy cảm trong vài ngày, giảm dần. Bác sĩ sẽ dặn cách chăm sóc sau điều trị và hẹn tái khám.