Người nghiến răng thường không tự biết, đến khi người nhà nhắc hoặc bác sĩ chỉ cho thấy mặt răng đã mòn phẳng thì mới hay.
- Mòn men răng do nghiến không hồi phục được, và tổn thương tích lũy dần qua từng đêm mà người nghiến thường không tự biết.
- Dấu hiệu hay gặp: sáng dậy mỏi hàm, mặt nhai phẳng dần, răng ê buốt tăng lên, miếng trám hay bị mẻ hoặc bong.
- Máng chống nghiến bảo vệ răng khỏi mòn thêm chứ không làm hết thói quen nghiến.
- Máng chống nghiến là dịch vụ tự chi trả; phần điều trị tổn thương do nghiến gây ra được xét theo phạm vi bảo hiểm y tế như các bệnh lý răng miệng khác.
Nghiến răng khi ngủ là chuyện xảy ra ngoài ý thức, nên đa số bà con không tự phát hiện được. Thường có ba đường dẫn tới chỗ biết: người ngủ cùng nghe tiếng ken két ban đêm, sáng dậy thấy mỏi hàm và đau đầu vùng thái dương, hoặc bác sĩ nha khoa nhìn thấy dấu vết mòn khi khám.
Câu trả lời ngắn gọn
Nghiến răng kéo dài gây hại thật, và tổn thương tích lũy dần theo năm tháng. Lực nghiến khi ngủ có thể lớn hơn nhiều so với lực nhai bình thường, lại kéo dài hàng chục phút mỗi đêm mà không có cảm giác đau để cơ thể tự dừng lại. Mòn men răng do nghiến thì không hồi phục được.
Dấu hiệu nhận biết
- Sáng dậy thấy mỏi hoặc căng cơ hàm, có khi đau vùng thái dương giống đau đầu.
- Mặt nhai của răng phẳng dần, mất các múi răng tự nhiên. Răng cửa có thể ngắn lại và mép cắn phẳng ngang.
- Răng ê buốt tăng dần khi ăn đồ nóng lạnh, do lớp men mòn để lộ ngà.
- Có vết nứt nhỏ trên men răng, hoặc miếng trám và phục hình hay bị mẻ, bong.
- Khớp thái dương hàm phát tiếng lụp cụp khi há miệng, hoặc há miệng thấy vướng.
- Người ngủ cùng nghe tiếng nghiến ban đêm.
Vì sao lại nghiến răng?
Nguyên nhân thường là tổng hợp nhiều yếu tố chứ hiếm khi chỉ một. Các yếu tố hay được nhắc tới gồm căng thẳng và lo âu kéo dài, rối loạn giấc ngủ, khớp cắn không đều làm hai hàm chạm nhau lệch, và một số thói quen sinh hoạt như dùng nhiều chất kích thích vào buổi tối.
Vì nguyên nhân đa dạng như vậy nên hướng xử lý cũng gồm hai phần song song: bảo vệ răng khỏi bị mòn thêm, và giảm bớt yếu tố thúc đẩy nếu xác định được.
Máng chống nghiến là gì?
Máng chống nghiến là một khí cụ bằng nhựa cứng, được làm riêng theo dấu hàm của từng người, đeo vào ban đêm khi ngủ. Nguyên lý đơn giản: máng nằm xen giữa hai hàm, nên lực nghiến tác động lên máng thay vì lên men răng.
Cần hiểu đúng vai trò của nó: máng chống nghiến bảo vệ răng khỏi mòn thêm, chứ không làm hết thói quen nghiến. Nó giống như cái đệm đặt vào giữa, giúp giữ lại phần răng còn nguyên vẹn trong khi anh chị và bác sĩ tìm cách xử lý nguyên nhân.
Máng làm sẵn bán ngoài thị trường có thể không khít với hàm, đeo vào cộm hoặc làm lệch khớp cắn nếu dùng lâu. Máng làm theo dấu hàm tại phòng khám khít hơn và được bác sĩ kiểm tra điều chỉnh sau khi đeo thử.
Tại Nha Khoa Kỳ Hòa, máng chống nghiến là dịch vụ tự chi trả, không thuộc phạm vi bảo hiểm y tế. Anh chị được báo chi phí trước khi làm.
Bác sĩ khám những gì?
Bác sĩ Răng Hàm Mặt kiểm tra mức độ mòn của mặt nhai và rìa cắn, tình trạng khớp cắn khi hai hàm chạm nhau, cơ hàm và khớp thái dương hàm, cùng những tổn thương đi kèm như nứt men, mẻ răng, miếng trám bị bong hay răng ê buốt do lộ ngà.
Tùy kết quả, hướng xử lý có thể gồm làm máng chống nghiến để bảo vệ ban đêm, phục hồi những răng đã mòn hoặc nứt, điều chỉnh những điểm chạm sớm gây cấn khớp, và trao đổi về các yếu tố sinh hoạt góp phần. Phần điều trị các tổn thương do nghiến gây ra, ví dụ trám phục hồi răng mòn hay điều trị tủy răng nứt sâu, được xét theo phạm vi bảo hiểm y tế như các bệnh lý răng miệng khác.
Việc có thể làm ở nhà
- Giảm dùng cà phê, trà đặc và rượu bia vào buổi tối.
- Tạo thói quen thư giãn trước khi ngủ, ngủ đủ giấc và đều giờ.
- Ban ngày để ý giữ hai hàm răng hơi tách nhau khi không nhai. Nhiều người siết hàm cả lúc thức mà không nhận ra.
- Chườm ấm vùng cơ hàm khi thấy mỏi vào buổi sáng.
- Không cắn bút, cắn móng tay hay nhai đá.
Nếu người nhà nhắc anh chị nghiến răng ban đêm, hoặc sáng dậy hay mỏi hàm, nên đi khám để bác sĩ đánh giá mức mòn hiện tại. Nha Khoa Kỳ Hòa nhận khám tại 266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM, từ Thứ Hai đến Thứ Bảy.
Câu hỏi thường gặp
Nghiến răng có tự hết không?
Có trường hợp giảm đi khi yếu tố thúc đẩy được giải quyết, ví dụ khi giai đoạn căng thẳng qua đi. Nhưng không đoán trước được, và trong lúc chờ thì men răng vẫn mòn tiếp. Vì mòn men không hồi phục được nên hướng hợp lý là bảo vệ răng trước, đồng thời tìm nguyên nhân.
Máng chống nghiến có được bảo hiểm y tế chi trả không?
Không. Máng chống nghiến là dịch vụ tự chi trả, không thuộc phạm vi bảo hiểm y tế. Tuy nhiên việc điều trị các tổn thương do nghiến răng gây ra, ví dụ trám phục hồi răng mòn hay điều trị tủy, được xét theo phạm vi bảo hiểm y tế như các bệnh lý răng miệng khác.
Đeo máng chống nghiến có khó ngủ không?
Vài đêm đầu thường thấy hơi vướng và tăng tiết nước bọt, sau đó đa số quen dần. Nếu đeo thấy cộm, đau răng hay lệch khớp cắn, anh chị nên quay lại để bác sĩ chỉnh lại máng chứ đừng tự mài hay bỏ luôn.