Uống ngụm nước đá, cắn miếng trái cây lạnh, tự nhiên buốt nhói lên tận óc rồi hết ngay. Cảm giác đó nói lên điều gì về hàm răng của anh chị?
- Ê buốt là dấu hiệu ngà răng bị lộ, không phải một bệnh riêng. Việc cần làm là tìm ra nguyên nhân làm lộ ngà.
- Nguyên nhân thường gặp gồm tụt nướu, mòn cổ răng do chải ngang mạnh, mòn men do đồ chua, sâu răng và nghiến răng.
- Kem đánh răng chống ê buốt làm giảm triệu chứng chứ không xử lý nguyên nhân, nên chỉ dùng hỗ trợ trong lúc chờ đi khám.
- Buốt kéo dài sau khi bỏ kích thích, đau tự phát hoặc đau về đêm là dấu hiệu cần đi khám ngay chứ không nên chờ.
Cơn buốt đến nhanh, nhói một cái rồi tan trong vài giây. Vì nó qua nhanh nên đa số bà con chọn cách tránh: bớt uống nước đá, nhai né sang bên kia. Cách đó giúp dễ chịu hơn, nhưng không trả lời được câu hỏi vì sao răng lại buốt.
Câu trả lời ngắn gọn
Răng ê buốt xảy ra khi lớp ngà răng bị lộ ra. Bình thường ngà răng được men răng bọc ở phần thân và nướu che ở phần chân. Trong ngà có vô số ống nhỏ li ti dẫn thẳng vào tủy - nơi có dây thần kinh. Khi lớp bảo vệ mỏng đi hoặc tụt xuống, nóng lạnh và đồ chua ngọt truyền qua các ống này tới thần kinh, gây cảm giác buốt.
Nói cách khác, ê buốt không phải một bệnh riêng, mà là dấu hiệu cho biết có gì đó đang làm lộ ngà răng. Việc cần làm là tìm ra nguyên nhân đó.
Sáu nguyên nhân thường gặp
- Tụt nướu. Nướu lùi xuống làm lộ chân răng. Chân răng không có men bọc nên nhạy cảm hơn hẳn thân răng. Tụt nướu hay đi kèm bệnh nha chu, hoặc do chải răng ngang quá mạnh trong thời gian dài.
- Mòn cổ răng. Vùng sát viền nướu bị khuyết thành rãnh, thường do chải ngang mạnh với bàn chải lông cứng, hoặc do lực nhai dồn lệch.
- Mòn men do axit. Uống nhiều nước ngọt có ga, nước chanh, hoặc bị trào ngược dạ dày thực quản khiến men răng bị hòa tan dần từ bề mặt.
- Sâu răng. Lỗ sâu ăn qua men vào ngà. Nếu buốt kèm giắt thức ăn ở một chỗ cố định, khả năng cao là sâu răng.
- Nghiến răng. Nghiến khi ngủ làm mòn mặt nhai qua nhiều năm, để lộ ngà.
- Sau thủ thuật nha khoa. Sau trám răng, lấy vôi hay tẩy trắng, răng có thể ê nhẹ vài ngày rồi giảm dần. Đây là phản ứng tạm thời.
Buốt kiểu nào thì đáng lo?
Kiểu cơn buốt giúp phân biệt khá nhiều:
Buốt thoáng qua rồi hết ngay khi bỏ kích thích thường là ngà nhạy cảm. Đây là dạng phổ biến và xử lý được.
Buốt kéo dài sau khi đã bỏ kích thích, kéo tới vài chục giây hoặc lâu hơn, có thể là dấu hiệu tủy răng đã bị ảnh hưởng. Nhóm này nên đi khám sớm.
Đau tự phát, đau về đêm, đau lan lên nửa mặt - không cần ăn uống gì cũng đau. Đây không còn là ê buốt thông thường mà là dấu hiệu viêm tủy, cần khám ngay chứ đừng chờ.
Kem đánh răng chống ê buốt có giải quyết được không?
Kem đánh răng dành cho răng nhạy cảm hoạt động bằng cách bịt bớt các ống ngà hoặc làm dịu đáp ứng của thần kinh. Dùng đều đặn vài tuần thì nhiều người thấy đỡ. Nhưng cần hiểu đúng vai trò của nó: kem đánh răng làm giảm triệu chứng, không xử lý nguyên nhân.
Nếu răng ê buốt vì có lỗ sâu, vì mòn cổ răng thành rãnh sâu, hay vì tụt nướu do bệnh nha chu, thì dùng kem loại này chỉ làm cảm giác dễ chịu hơn trong khi vấn đề gốc vẫn tiếp diễn. Bà con dùng thấy đỡ rồi yên tâm không đi khám nữa là tình huống hay gặp, và cũng là lý do một số trường hợp tới khám thì lỗ sâu đã vào sâu.
Cách dùng hợp lý: coi kem chống ê buốt là biện pháp hỗ trợ trong lúc chờ đi khám, chứ không phải giải pháp thay cho khám.
Bác sĩ xử lý thế nào?
Bác sĩ Răng Hàm Mặt khám tìm nguyên nhân trước, rồi mới chọn cách xử lý. Tùy nguyên nhân mà hướng khác nhau: chỗ mòn cổ răng hoặc lỗ sâu thì trám phục hồi lại; nướu viêm và có vôi răng thì làm sạch vôi và điều trị nướu; nghiến răng thì cân nhắc máng chống nghiến để bảo vệ mặt nhai ban đêm; tủy đã viêm thì điều trị tủy.
Nhiều dịch vụ trong nhóm này thuộc phạm vi bảo hiểm y tế chi trả khi có chỉ định điều trị bệnh lý, ví dụ điều trị sâu ngà răng và phục hồi bằng vật liệu trám, phục hồi cổ răng, điều trị tủy răng, lấy cao răng khi điều trị bệnh lý. Riêng máng chống nghiến là dịch vụ tự chi trả. Anh chị sẽ được báo rõ phần nào bảo hiểm chi trả, phần nào tự trả, trước khi bắt đầu.
Giảm ê buốt tại nhà trong lúc chờ khám
- Đổi sang bàn chải lông mềm, chải xoay tròn nhẹ thay vì chà ngang mạnh.
- Hạn chế nước ngọt có ga và đồ chua. Sau khi uống đồ chua, súc miệng bằng nước lọc và chờ khoảng ba mươi phút rồi hãy đánh răng, vì men răng lúc vừa gặp axit đang mềm, chải ngay sẽ mòn nhanh hơn.
- Dùng kem đánh răng cho răng nhạy cảm đều đặn, có thể xoa một ít lên vùng buốt trước khi ngủ.
- Tránh nhai đá lạnh và cắn vật cứng.
Nếu ê buốt kéo dài quá vài tuần, hoặc buốt lâu tan sau khi ăn uống, anh chị nên đi khám để biết chính xác nguyên nhân. Nha Khoa Kỳ Hòa nhận khám tại 266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM, làm việc từ Thứ Hai đến Thứ Bảy.
Câu hỏi thường gặp
Răng ê buốt có phải là sâu răng không?
Không nhất thiết. Sâu răng chỉ là một trong nhiều nguyên nhân. Ê buốt cũng có thể do tụt nướu, mòn cổ răng, mòn men vì đồ chua hoặc nghiến răng. Điểm gợi ý sâu răng là buốt ở một chỗ cố định kèm giắt thức ăn. Muốn biết chắc thì cần bác sĩ khám, có khi cần chụp phim.
Vì sao sau khi lấy vôi răng lại thấy ê buốt hơn?
Vôi răng đóng lâu ngày che phủ phần cổ và chân răng vốn đã bị lộ do tụt nướu. Khi lấy vôi ra, vùng đó tiếp xúc trực tiếp với nóng lạnh nên ê hơn trong ít ngày đầu. Cảm giác này thường giảm dần. Nếu kéo dài trên hai tuần, anh chị nên báo lại để bác sĩ kiểm tra.
Ê buốt bao lâu thì phải đi khám?
Nếu ê buốt kéo dài quá hai đến ba tuần dù đã đổi bàn chải và dùng kem chống ê buốt, anh chị nên đi khám. Riêng trường hợp buốt kéo dài sau khi bỏ kích thích, đau tự phát hoặc đau về đêm thì nên đi khám ngay, vì đó có thể là dấu hiệu tủy răng bị ảnh hưởng.