Nhiều anh chị nghĩ sâu răng là chuyện của trẻ con. Thực tế người lớn vẫn sâu răng, và thường phát hiện muộn hơn vì lỗ sâu ở người lớn hay nằm chỗ khuất.
- Sâu răng không tự lành. Men răng đã bị hòa tan thì không mọc lại, nên phát hiện càng sớm thì càng giữ được nhiều mô răng thật.
- Ở người lớn, lỗ sâu hay nằm chỗ khuất: kẽ răng, cổ răng sát nướu và mép miếng trám cũ.
- Khoảng cách giữa một lần trám đơn giản và một ca điều trị tủy đôi khi chỉ là vài tháng chần chừ.
- Răng sâu nặng có thể hết đau khi tủy đã chết, nhưng nhiễm khuẩn vẫn tiếp tục âm thầm chứ không phải đã khỏi.
Sâu răng ở người lớn có một điểm khác trẻ em: nó thường âm thầm hơn. Lỗ sâu hay xuất hiện ở kẽ giữa hai răng, ở vùng cổ răng sát nướu, hoặc ở mép của miếng trám cũ - toàn những chỗ nhìn gương không thấy. Đến khi có cảm giác rõ ràng thì tổn thương đã đi khá sâu.
Câu trả lời ngắn gọn
Sâu răng không tự lành. Men răng bị vi khuẩn hòa tan thì không mọc lại được. Càng phát hiện sớm thì cách xử lý càng đơn giản và giữ được càng nhiều mô răng thật. Đây là lý do khám răng định kỳ đáng giá: bác sĩ thấy được lỗ sâu ở giai đoạn anh chị chưa cảm nhận được gì.
Vì sao người lớn vẫn sâu răng?
Cơ chế không đổi so với trẻ em: vi khuẩn trong mảng bám chuyển hóa đường và tinh bột thành axit, axit hòa tan khoáng chất trong men răng. Nhưng ở người lớn có thêm mấy yếu tố riêng:
- Tụt nướu để lộ chân răng. Chân răng mềm hơn men răng nên sâu nhanh hơn. Đây là dạng sâu răng rất hay gặp ở tuổi trung niên trở lên.
- Miếng trám cũ. Sau nhiều năm, mép miếng trám có thể hở ra, tạo khe cho vi khuẩn chui vào phía dưới. Sâu tái phát dưới miếng trám cũ khó thấy bằng mắt thường.
- Khô miệng. Nước bọt giúp trung hòa axit và bù khoáng cho men răng. Người bị khô miệng, kể cả do dùng thuốc điều trị dài ngày, có nguy cơ sâu răng cao hơn.
- Thói quen nhấm nháp cả ngày. Uống nước ngọt, trà sữa hay ăn vặt rải rác khiến miệng liên tục ở trạng thái axit, men răng không có thời gian phục hồi.
- Kẽ răng không được làm sạch. Bàn chải không vào được kẽ. Không dùng chỉ nha khoa thì kẽ răng là nơi sâu răng hay khởi phát.
Bốn giai đoạn và cách xử lý tương ứng
Giai đoạn 1 - mới chớm ở men răng. Xuất hiện đốm trắng đục hoặc nâu trên mặt răng, chưa thành lỗ. Chưa đau. Ở giai đoạn này, chải răng đúng cách với kem có fluor và giảm ăn vặt có thể giúp men răng tái khoáng, nghĩa là chưa cần khoan trám.
Giai đoạn 2 - sâu vào ngà răng. Đã thành lỗ. Bắt đầu ê khi ăn đồ ngọt, chua, nóng lạnh; hay giắt thức ăn ở một chỗ cố định. Xử lý bằng cách làm sạch mô sâu rồi trám phục hồi. Đây là giai đoạn lý tưởng để can thiệp: nhanh, giữ được nhiều răng thật.
Giai đoạn 3 - viêm tủy. Lỗ sâu chạm tới tủy. Đau tự phát, đau nhiều về đêm, có khi đau lan lên nửa mặt và uống thuốc giảm đau cũng chỉ đỡ tạm. Lúc này trám thường không còn đủ, phải điều trị tủy.
Giai đoạn 4 - tủy chết, nhiễm trùng lan xuống chóp răng. Có thể sưng nướu, sưng mặt, chảy mủ, răng lung lay. Cần điều trị tủy hoặc nhổ răng tùy mức độ tổn thương còn giữ được hay không.
Nhìn bốn giai đoạn này sẽ thấy rõ: khoảng cách giữa một lần trám đơn giản và một ca điều trị tủy đôi khi chỉ là vài tháng chần chừ.
Dấu hiệu nên đi khám
- Thức ăn thường xuyên giắt vào cùng một chỗ.
- Ê buốt khi ăn ngọt, chua hoặc nóng lạnh, nhất là khi lặp lại ở một răng.
- Thấy đốm đen, đốm nâu hoặc lỗ trên mặt răng.
- Răng đổi màu sẫm hơn các răng bên cạnh.
- Đau tự phát hoặc đau về đêm. Dấu hiệu này nên đi khám ngay.
Lưu ý một chuyện hay gây chủ quan: răng sâu nặng có thể hết đau. Khi tủy đã chết, cơn đau biến mất và nhiều anh chị tưởng đã tự khỏi. Thực ra nhiễm khuẩn vẫn tiếp tục âm thầm xuống vùng chóp răng.
Trám răng ở Kỳ Hòa và phần bảo hiểm y tế
Bác sĩ khám, chụp phim khi cần để đánh giá độ sâu của tổn thương, rồi trao đổi với anh chị về hướng xử lý và chi phí trước khi bắt đầu. Với lỗ sâu chưa tới tủy, quy trình gồm làm sạch mô răng bị sâu rồi phục hồi bằng vật liệu trám phù hợp với vị trí và mức độ tổn thương.
Về bảo hiểm y tế: điều trị sâu ngà răng và phục hồi bằng vật liệu trám, phục hồi cổ răng, trám bít hố rãnh, điều trị tủy răng đều nằm trong nhóm dịch vụ bảo hiểm y tế chi trả khi được bác sĩ chỉ định điều trị bệnh lý. Anh chị mang theo thẻ bảo hiểm y tế hoặc ứng dụng VssID, VNeID cùng giấy tờ tùy thân có ảnh. Ngược lại, những hạng mục mang tính thẩm mỹ như tẩy trắng răng hay bọc răng sứ thẩm mỹ nằm ngoài phạm vi chi trả.
Phòng sâu răng ở tuổi trưởng thành
- Chải răng hai lần mỗi ngày bằng kem đánh răng có fluor, chú ý cả vùng sát viền nướu.
- Làm sạch kẽ răng mỗi ngày bằng chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ.
- Giảm số lần ăn vặt và uống nước ngọt trong ngày. Số lần quan trọng hơn tổng lượng.
- Nếu bị khô miệng, uống nước thường xuyên và nói với bác sĩ khi đi khám.
- Khám răng định kỳ để phát hiện lỗ sâu và kiểm tra miếng trám cũ.
Anh chị muốn kiểm tra tình trạng răng của mình, có thể đến Nha Khoa Kỳ Hòa tại 266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM, hoặc gọi hotline để được hướng dẫn.
Câu hỏi thường gặp
Răng sâu nhưng không đau thì có cần trám không?
Có. Sâu răng không đau thường là giai đoạn tổn thương chưa chạm tủy, và đây chính là lúc xử lý dễ nhất, giữ được nhiều răng thật nhất. Chờ tới khi đau thì thường đã sang giai đoạn viêm tủy, cách xử lý phức tạp hơn.
Trám răng có được bảo hiểm y tế chi trả không?
Điều trị sâu ngà răng và phục hồi bằng vật liệu trám thuộc nhóm dịch vụ bảo hiểm y tế chi trả khi bác sĩ chỉ định điều trị bệnh lý. Anh chị mang thẻ bảo hiểm y tế hoặc ứng dụng VssID, VNeID cùng giấy tờ tùy thân có ảnh. Bác sĩ sẽ khám và cho biết trường hợp cụ thể trước khi thực hiện.
Miếng trám cũ dùng được bao lâu?
Tuổi thọ miếng trám phụ thuộc vật liệu, vị trí răng, lực nhai và cách chăm sóc, nên không có con số chung cho mọi người. Điều nên làm là kiểm tra miếng trám cũ khi khám răng định kỳ, vì sâu tái phát ở mép miếng trám thường không nhìn thấy bằng mắt thường.