Câu hỏi này được hỏi gần như mỗi ngày ở quầy, thường kèm theo vẻ ngần ngại. Đây là băn khoăn chính đáng và đáng được trả lời tử tế.
- Phần lớn cấu trúc quan trọng của răng nằm ở chỗ mắt không nhìn thấy: chân răng, ống tủy, vùng chóp, mức tiêu xương và răng khôn nằm ngầm.
- Phim chụp răng cận chóp dùng liều tia rất thấp và chỉ chiếu vào một vùng nhỏ khu trú; bác sĩ chỉ chỉ định khi thông tin từ phim thay đổi được hướng xử lý.
- Người đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai cần báo cho bác sĩ ngay từ đầu, vì thông tin này thay đổi toàn bộ kế hoạch điều trị.
- Bỏ luôn việc đi khám vì sợ chụp phim không phải là cách an toàn hơn; nên đi khám và trao đổi rõ với bác sĩ.
Nhiều anh chị nghe tới tia X là nghĩ ngay tới chuyện nhiễm xạ, rồi ngần ngại. Có người đề nghị bác sĩ cứ điều trị luôn, khỏi chụp. Bài này giải thích vì sao phim chụp lại cần thiết đến vậy, và mức độ an toàn thực tế ra sao.
Vì sao bác sĩ cần phim?
Lý do đơn giản: phần lớn cấu trúc quan trọng của một chiếc răng nằm ở chỗ mắt không nhìn thấy được. Khi khám bằng mắt và dụng cụ, bác sĩ chỉ quan sát được phần thân răng nhô lên khỏi nướu. Còn lại đều khuất:
- Chân răng và ống tủy nằm trong xương hàm.
- Vùng chóp răng, nơi ổ nhiễm khuẩn hay hình thành khi tủy đã chết.
- Mức độ tiêu xương quanh chân răng trong bệnh nha chu.
- Lỗ sâu ở kẽ giữa hai răng, hoặc sâu tái phát bên dưới miếng trám cũ.
- Vị trí và hướng mọc của răng khôn nằm ngầm trong xương.
- Tương quan giữa chân răng với các cấu trúc giải phẫu lân cận.
Nói cách khác, điều trị mà không có phim khi cần thiết giống như sửa một thứ mà chỉ nhìn được phần vỏ. Bác sĩ có thể bỏ sót ổ nhiễm khuẩn, đánh giá sai độ sâu của tổn thương, hoặc không lường trước được độ phức tạp của một ca nhổ răng.
Mức độ an toàn
Phim chụp răng cận chóp, loại thường dùng nhất trong nha khoa, sử dụng liều tia rất thấp và chỉ chiếu vào một vùng nhỏ khu trú quanh chiếc răng cần khảo sát. Máy chụp răng số hóa hiện nay còn giảm liều thêm so với phim truyền thống.
Ngoài ra còn có các biện pháp che chắn và nguyên tắc chỉ chụp khi thật sự cần. Bác sĩ không chụp phim cho mọi bệnh nhân trong mọi lần khám, mà chỉ định khi thông tin từ phim thực sự thay đổi hướng xử lý.
Điều đáng cân nhắc là so sánh hai bên: một bên là liều tia rất thấp và khu trú, một bên là nguy cơ điều trị dựa trên thông tin thiếu. Trong phần lớn tình huống, việc có phim mang lại lợi ích rõ ràng hơn.
Khi nào thường cần chụp phim?
- Trước khi điều trị tủy, để xác định số lượng và hình dạng ống tủy, và trong quá trình điều trị để kiểm tra.
- Trước khi nhổ răng khôn mọc lệch hoặc mọc ngầm, để đánh giá hướng mọc và tương quan giải phẫu.
- Khi nghi ngờ có ổ nhiễm khuẩn vùng chóp răng, chẳng hạn răng sưng nướu hoặc có lỗ dò.
- Khi đánh giá mức tiêu xương trong bệnh nha chu.
- Khi nghi ngờ sâu ở kẽ răng hoặc sâu tái phát dưới miếng trám cũ.
- Khi lập kế hoạch phục hình hoặc cấy ghép implant.
- Khi có chấn thương vùng răng miệng.
Bà bầu chụp X-quang răng được không?
Đây là câu hỏi cần được trả lời cẩn thận. Nguyên tắc chung là hạn chế mọi can thiệp không cần thiết trong thai kỳ, và chụp phim cũng vậy.
Điều quan trọng nhất: nếu anh chị đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai, hãy báo cho bác sĩ và nhân viên biết ngay từ đầu, trước khi khám. Đây không phải chuyện tế nhị cần giấu, mà là thông tin ảnh hưởng trực tiếp tới quyết định của bác sĩ.
Khi biết anh chị đang mang thai, bác sĩ sẽ cân nhắc lại toàn bộ kế hoạch: có thể hoãn những việc chưa cấp thiết tới sau sinh, chọn hướng xử lý ít can thiệp hơn, và chỉ chụp phim khi thực sự cần cho việc xử trí một tình trạng cấp không thể trì hoãn, kèm các biện pháp che chắn phù hợp.
Điều không nên làm là bỏ luôn việc đi khám vì sợ chụp phim. Một ổ nhiễm khuẩn răng miệng không được xử lý trong thai kỳ cũng là vấn đề cần cân nhắc. Cách hợp lý là đi khám, nói rõ tình trạng của mình, rồi cùng bác sĩ quyết định.
Trẻ em thì sao?
Trẻ em vẫn có thể được chỉ định chụp phim khi cần, ví dụ để đánh giá mầm răng vĩnh viễn, tình trạng chấn thương, hoặc răng sữa có tổn thương sâu. Nguyên tắc vẫn là chỉ chụp khi thông tin từ phim thay đổi được hướng xử lý, và áp dụng các biện pháp che chắn.
Anh chị có thể hỏi bác sĩ vì sao cần chụp cho bé và phim sẽ cho biết điều gì. Đây là câu hỏi hoàn toàn hợp lý và bác sĩ nên trả lời được.
Về chi phí
Tại Nha Khoa Kỳ Hòa, chụp X-quang răng cận chóp số hóa là dịch vụ tự chi trả, không thuộc phạm vi bảo hiểm y tế. Chi phí được ghi rõ trong bảng giá dịch vụ công khai trên website, và anh chị được thông báo trước khi thực hiện.
Anh chị nên hỏi bác sĩ điều gì?
- Vì sao trường hợp của tôi cần chụp phim?
- Phim sẽ cho biết điều gì mà khám thường không thấy được?
- Nếu không chụp thì hướng xử lý có thay đổi không?
- Tôi đang mang thai hoặc có bệnh lý này, có ảnh hưởng gì không?
Một bác sĩ giải thích rõ lý do là điều anh chị nên mong đợi. Nếu cần khám và tư vấn, Nha Khoa Kỳ Hòa tiếp nhận tại 266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM, từ Thứ Hai đến Thứ Bảy.
Câu hỏi thường gặp
Chụp X-quang răng có được bảo hiểm y tế chi trả không?
Tại Nha Khoa Kỳ Hòa, chụp X-quang răng cận chóp số hóa là dịch vụ tự chi trả, không thuộc phạm vi bảo hiểm y tế. Chi phí được ghi rõ trong bảng giá dịch vụ công khai và anh chị được thông báo trước khi thực hiện.
Tôi đang mang thai, có nên đi khám răng không?
Nên đi khám, và hãy báo cho bác sĩ biết mình đang mang thai ngay từ đầu. Khi biết thông tin này, bác sĩ sẽ cân nhắc lại kế hoạch: hoãn những việc chưa cấp thiết, chọn hướng ít can thiệp hơn, và chỉ chụp phim khi thực sự cần cho một tình trạng cấp không thể trì hoãn. Bỏ luôn việc đi khám vì sợ chụp phim không phải cách an toàn hơn.
Có thể điều trị mà không chụp phim được không?
Có những trường hợp không cần phim, và bác sĩ chỉ chỉ định khi thông tin từ phim thực sự thay đổi hướng xử lý. Nhưng với một số việc như điều trị tủy hay nhổ răng khôn mọc lệch, phim là cần thiết để bác sĩ thấy được phần nằm trong xương. Anh chị có thể hỏi bác sĩ vì sao trường hợp của mình cần chụp.