Ranh giới giữa một lỗ sâu còn trám được và một chiếc răng phải điều trị tủy nằm ở chỗ nào? Có vài dấu hiệu giúp anh chị đoán được, và một cái bẫy khiến nhiều người đi khám muộn.
- Dấu hiệu gợi ý sâu răng đã vào tủy: đau tự phát, đau nhiều về đêm, đau kéo dài nhiều phút sau khi gặp lạnh, đau lan lên thái dương hoặc tai.
- ⛔ Hết đau không có nghĩa là đã khỏi. Nhiều trường hợp hết đau vì tủy đã hoại tử, nhiễm khuẩn vẫn âm thầm lan xuống vùng quanh chóp chân răng.
- Các dấu hiệu chỉ gợi ý, cần khám cùng nghiệm pháp thử tủy và phim chụp răng mới xác định được mức độ tổn thương.
- Điều trị sâu ngà và điều trị tủy được xét theo phạm vi bảo hiểm y tế khi có chỉ định, phần bọc mão sứ sau đó là dịch vụ tự trả.
Chiếc răng sâu đã lâu, mấy hôm nay đau nhiều hơn, nhất là về đêm. Anh chị băn khoăn không biết còn trám được không hay đã phải lấy tủy. Bài này mô tả các dấu hiệu thường gặp để anh chị hình dung, và nói rõ vì sao vẫn cần bác sĩ khám mới kết luận được.
Tủy răng là gì và chuyện gì xảy ra khi sâu lan tới đó
Bên trong mỗi chiếc răng có một khoang chứa mạch máu và thần kinh, gọi là tủy răng. Lớp men ở ngoài cùng không có cảm giác, lớp ngà ở giữa dẫn truyền cảm giác, còn tủy nằm trong cùng là nơi cảm nhận đau.
Khi lỗ sâu mới ở lớp men và lớp ngà nông, răng thường chỉ ê khi gặp lạnh, ngọt hoặc chua, và cảm giác đó hết ngay sau khi bỏ kích thích đi. Khi sâu ăn sâu tới sát tủy rồi vào tủy, vi khuẩn gây viêm trong một khoang kín không giãn nở được, và cơn đau đổi tính chất hẳn.
Những dấu hiệu gợi ý sâu răng đã vào tủy
- Đau tự phát. Răng đau khi không ăn uống gì, không có kích thích nào cả. Đây là dấu hiệu đáng chú ý nhất.
- Đau nhiều về đêm hoặc khi nằm xuống, nhiều khi làm anh chị tỉnh giấc.
- Đau kéo dài sau kích thích. Uống một ngụm nước lạnh xong, cơn buốt không dứt ngay mà còn âm ỉ nhiều phút. Khác hẳn kiểu ê buốt thoáng qua của răng nhạy cảm.
- Đau lan. Cơn đau lan lên thái dương, lên tai hoặc sang vùng hàm bên cạnh, khiến anh chị khó chỉ đúng chiếc răng nào đang đau.
- Đau khi cắn hoặc khi gõ nhẹ vào răng, gợi ý viêm đã lan ra vùng quanh chóp chân răng.
- Răng đổi màu sẫm so với các răng bên cạnh, hay gặp ở răng đã tổn thương tủy lâu hoặc từng bị va đập.
- Sưng nướu, nổi mụn mủ ở vùng lợi gần chân răng, có khi kèm mùi hôi hoặc vị lạ trong miệng.
Không phải trường hợp nào cũng có đủ các dấu hiệu trên. Có người chỉ có một hai biểu hiện, và cũng có trường hợp tủy đã tổn thương mà gần như không đau, thường gặp ở người lớn tuổi hoặc ở những chiếc răng sâu tiến triển chậm.
Cái bẫy: hết đau không có nghĩa là đã khỏi
Đây là điều quan trọng nhất trong bài. Nhiều anh chị đau dữ dội vài ngày rồi tự nhiên hết đau, thấy vậy nên yên tâm không đi khám nữa.
Trong không ít trường hợp, hết đau là vì tủy răng đã hoại tử, tức là phần thần kinh bên trong không còn sống để báo đau nữa. Chiếc răng vẫn nhiễm khuẩn và tình trạng vẫn tiếp tục âm thầm lan xuống vùng quanh chóp chân răng, tạo ổ viêm trong xương. Một thời gian sau nó quay lại dưới dạng sưng mặt hoặc áp xe, lúc này việc điều trị phức tạp hơn nhiều.
Vì vậy nếu chiếc răng của anh chị đã từng đau dữ dội rồi hết, đó vẫn là lý do để đi khám chứ không phải lý do để yên tâm.
Vì sao không thể tự kết luận ở nhà
Các dấu hiệu ở trên chỉ gợi ý chứ không đủ để kết luận, vì hai lý do. Thứ nhất, một số bệnh lý khác cũng gây đau tương tự, ví dụ nứt răng, viêm quanh răng, hay răng khôn đang mọc. Thứ hai, mức độ tổn thương tủy quyết định hướng điều trị, mà điều đó chỉ thấy được qua thăm khám.
Bác sĩ thường kết hợp: hỏi kỹ tính chất cơn đau, khám tại chỗ, các nghiệm pháp thử tủy bằng nóng lạnh, gõ răng, và phim chụp răng để nhìn độ sâu của tổn thương cùng vùng quanh chóp chân răng.
Hướng điều trị và phần bảo hiểm y tế
- Sâu chưa tới tủy: làm sạch mô sâu và trám phục hồi.
- Tủy bị viêm hoặc đã hoại tử: điều trị tủy, tức là làm sạch hệ thống ống tủy rồi trám bít lại, sau đó phục hồi thân răng.
- Răng vỡ lớn sau điều trị tủy: bác sĩ có thể đề nghị bọc mão để bảo vệ phần thân răng còn lại.
Về chi phí, điều trị sâu ngà răng và điều trị tủy răng thuộc nhóm dịch vụ được xét theo phạm vi bảo hiểm y tế khi có chỉ định của bác sĩ, còn phần bọc mão sứ sau đó là dịch vụ tự trả. Nhiều ca vì vậy gồm hai phần với hai cách tính khác nhau.
Khi nào cần đi khám ngay
- Sưng mặt, sưng vùng dưới hàm, hoặc sốt.
- Đau dữ dội không giảm, mất ngủ nhiều đêm.
- Khó há miệng, khó nuốt.
- Có mụn mủ ở lợi chảy dịch.
Anh chị đang có chiếc răng như mô tả trong bài, nên đi khám sớm để bác sĩ đánh giá, vì càng để lâu thì phần răng còn giữ được càng ít. Nha Khoa Kỳ Hòa khám tại 266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM, từ Thứ Hai đến Thứ Bảy, có tiếp nhận bảo hiểm y tế cho các dịch vụ thuộc phạm vi chi trả.
Câu hỏi thường gặp
Đau răng về đêm có phải đã vào tủy không?
Đau tự phát và đau nhiều về đêm là hai dấu hiệu gợi ý mạnh rằng tủy đang bị viêm, nhất là khi cơn đau kéo dài nhiều phút sau khi uống nước lạnh. Tuy vậy một số bệnh lý khác như nứt răng hay răng khôn đang mọc cũng gây đau tương tự, nên vẫn cần bác sĩ khám và chụp phim mới kết luận được.
Răng đau dữ dội rồi tự hết, có cần đi khám nữa không?
Có, và đây là tình huống dễ bị bỏ qua nhất. Hết đau nhiều khi là do tủy đã hoại tử nên không còn báo đau, trong khi nhiễm khuẩn vẫn tiếp tục lan xuống vùng quanh chóp chân răng. Sau một thời gian nó quay lại dưới dạng sưng mặt hoặc áp xe và lúc đó điều trị phức tạp hơn.
Sâu răng vào tủy thì điều trị tủy có được bảo hiểm y tế chi trả không?
Điều trị sâu ngà răng và điều trị tủy răng thuộc nhóm dịch vụ được xét theo phạm vi bảo hiểm y tế khi có chỉ định của bác sĩ. Phần bọc mão sứ sau khi điều trị tủy là dịch vụ tự trả. Mức hưởng cụ thể phụ thuộc nhóm đối tượng ghi trên thẻ của anh chị.