Cả lớp bạn bè con đã sún răng gần hết mà bé nhà mình vẫn nguyên hàm răng sữa. Đây là tình huống khiến nhiều phụ huynh sốt ruột, và phần lớn là chưa cần lo.
- Khoảng thời gian bắt đầu thay răng trải rộng từ năm tới tám tuổi, nên bảy tuổi chưa thay răng phần lớn là chưa cần lo.
- Mốc đáng kiểm tra: qua tám tuổi chưa có răng nào lung lay, hoặc răng sữa đã rụng hơn sáu tháng tới một năm mà răng vĩnh viễn chưa mọc lên.
- Bé có thể chưa rụng răng sữa nào nhưng đã mọc thêm chiếc răng hàm lớn vĩnh viễn ở phía trong cùng từ khoảng sáu tuổi.
- Phân biệt nguyên nhân cần khám và thường cần phim chụp răng, vì bằng mắt thường không biết được bên dưới nướu có mầm răng hay không.
Đi họp phụ huynh thấy các bạn cùng lớp đã sún răng cửa gần hết, còn con mình bảy tuổi vẫn chưa có chiếc nào lung lay. Cảm giác lo là chuyện dễ hiểu. Bài này nói rõ khi nào mới gọi là chậm thay răng, những nguyên nhân thường gặp và lúc nào thì nên cho bé đi khám.
Bảy tuổi chưa thay răng có đáng lo không?
Phần lớn là chưa. Mốc sáu tuổi chỉ là con số trung bình. Trong thực tế, khoảng thời gian bắt đầu thay răng trải rộng từ năm tới tám tuổi, và tốc độ này chịu ảnh hưởng nhiều từ yếu tố di truyền trong gia đình. Nếu ngày xưa cha hoặc mẹ cũng thay răng muộn thì con thường đi theo nhịp đó.
Một điểm đáng lưu ý: bé có thể chưa rụng chiếc răng sữa nào nhưng thực ra đã mọc thêm chiếc răng hàm lớn vĩnh viễn ở phía trong cùng từ khoảng sáu tuổi. Chiếc đó mọc thêm chứ không thay răng sữa nào nên gia đình thường không để ý. Anh chị thử nhìn vào phía trong cùng của hàm bé, nhiều khi thấy răng vĩnh viễn đã bắt đầu mọc rồi.
Khi nào thì gọi là chậm thay răng?
Có hai tình huống thường được xem là đáng kiểm tra:
- Bé đã qua tám tuổi mà chưa có chiếc răng sữa nào lung lay hay rụng.
- Một chiếc răng sữa đã rụng hơn sáu tháng tới một năm mà chỗ đó vẫn chưa thấy răng vĩnh viễn nhú lên, trong khi các răng cùng nhóm bên đối diện đã mọc xong.
Tình huống thứ hai đáng chú ý hơn tình huống thứ nhất, vì khoảng trống để lâu có thể bị các răng bên cạnh xê dịch vào, làm hẹp chỗ dành cho răng vĩnh viễn sắp mọc.
Những nguyên nhân thường gặp
- Khác biệt cá nhân và yếu tố gia đình. Đây là nhóm chiếm phần lớn các trường hợp và không cần can thiệp gì, chỉ theo dõi.
- Răng sữa không tiêu chân. Bình thường chân răng sữa tiêu dần để răng lung lay rồi rụng. Có những chiếc dính chặt vào xương và không tiêu, giữ chỗ lại làm răng vĩnh viễn không lên được.
- Răng vĩnh viễn mọc ngầm hoặc lệch hướng. Mầm răng đi sai đường nên không trồi lên đúng chỗ.
- Thiếu mầm răng vĩnh viễn bẩm sinh. Một số răng vĩnh viễn không hình thành từ đầu, hay gặp ở răng cửa bên hàm trên và răng hàm nhỏ thứ hai. Khi đó răng sữa tương ứng có thể giữ lại rất lâu.
- Mất răng sữa quá sớm. Răng sữa rụng sớm do sâu hoặc va đập, nướu vùng đó dày lên và răng vĩnh viễn phải mất thêm thời gian mới mọc qua được.
- Thiếu chỗ trên cung hàm, hoặc hiếm gặp hơn là có nang, u lành cản đường mọc, hay một số tình trạng toàn thân ảnh hưởng tới phát triển xương và răng.
Danh sách trên để anh chị hình dung, không phải để tự chẩn đoán cho con. Phân biệt giữa các nguyên nhân này cần khám và thường cần phim chụp.
Bác sĩ sẽ kiểm tra những gì?
Buổi khám thường gồm: nhìn và sờ vùng nướu xem mầm răng vĩnh viễn đã nằm nông hay chưa, kiểm tra tình trạng các răng sữa còn lại, đánh giá chỗ trống trên cung hàm. Khi cần biết mầm răng có tồn tại hay không và đang nằm ở đâu thì bác sĩ chỉ định phim chụp răng. Đây là bước quyết định, vì bằng mắt thường không thể biết bên dưới nướu có mầm răng hay không.
Nhiều phụ huynh ngại cho con chụp phim. Liều tia của phim chụp răng ở mức rất thấp và bé được che chắn theo quy định, anh chị có thể trao đổi thẳng với bác sĩ để hiểu rõ trước khi đồng ý.
Hướng xử trí thường gặp
- Theo dõi định kỳ nếu mầm răng vĩnh viễn có đủ, chỉ đang lên chậm. Đây là hướng phổ biến nhất.
- Nhổ chiếc răng sữa đang cản đường khi răng vĩnh viễn đã sẵn sàng mà răng sữa không chịu tiêu chân.
- Giữ khoảng trống khi răng sữa rụng quá sớm, tránh các răng bên cạnh xê dịch vào.
- Chuyển khám chuyên sâu khi phim cho thấy răng mọc ngầm phức tạp, thiếu mầm răng nhiều vị trí, hoặc có tổn thương cần xử lý riêng.
Hướng nào phù hợp phụ thuộc vào kết quả khám và phim của từng bé, nên anh chị đừng so sánh với trường hợp của cháu nhà khác.
Trong lúc chờ, cha mẹ nên làm gì
- Giữ vệ sinh cho những chiếc răng sữa còn lại, vì chúng đang phải làm việc lâu hơn bình thường.
- Không tự tìm cách làm răng sữa lung lay nhanh hơn.
- Cho bé ăn nhai bình thường, không cắt nhỏ mọi thứ vì lo răng yếu.
- Ghi lại mốc thời gian: chiếc nào rụng ngày nào, để bác sĩ có cơ sở theo dõi.
Anh chị muốn cho bé kiểm tra, Nha Khoa Kỳ Hòa nhận khám tại 266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM, từ Thứ Hai đến Thứ Bảy. Anh chị gọi hotline trước để được sắp lịch vào khung giờ vắng, bé đỡ phải chờ lâu.
Câu hỏi thường gặp
Con tôi 7 tuổi chưa thay răng nào có phải đưa đi khám ngay không?
Chưa cần gấp. Khoảng thời gian bắt đầu thay răng trải rộng từ năm tới tám tuổi và chịu ảnh hưởng của yếu tố gia đình. Mốc thường được xem là đáng kiểm tra là qua tám tuổi mà bé chưa có chiếc răng nào lung lay. Tuy vậy nếu anh chị lo, một buổi khám định kỳ vẫn hữu ích vì bác sĩ còn kiểm tra được sâu răng và tình trạng chung.
Răng sữa rụng lâu rồi mà chưa thấy răng vĩnh viễn mọc thì sao?
Nếu đã hơn sáu tháng tới một năm mà chỗ đó chưa có răng mọc lên, trong khi răng cùng loại bên đối diện đã mọc xong, anh chị nên đưa bé đi khám. Bác sĩ có thể cần chụp phim để xem mầm răng vĩnh viễn có tồn tại và đang nằm ở đâu.
Chậm thay răng có ảnh hưởng tới răng vĩnh viễn sau này không?
Phần lớn trường hợp chậm là do khác biệt cá nhân và không để lại ảnh hưởng. Điều đáng quan tâm hơn là khoảng trống răng sữa để lâu có thể bị các răng bên cạnh xê dịch vào, làm hẹp chỗ cho răng vĩnh viễn. Vì vậy hướng xử trí phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể, cần bác sĩ đánh giá.