Bệnh nha chu là gì và cần làm gì khi nhận ra dấu hiệu?

Bệnh nha chu là bệnh viêm nhiễm ở các mô nâng đỡ răng, thường bắt đầu âm thầm bằng vài lần chảy máu chân răng. Phát hiện sớm thì việc điều trị đơn giản hơn nhiều.

Nhiều bà con thấy chảy máu khi đánh răng thì nghĩ "chắc nóng trong người" rồi để đó. Bài này giúp bà con nhận biết sớm bệnh nha chu và biết khi nào cần đi khám.

Bệnh nha chu là gì?

"Nha chu" nghĩa là các mô quanh răng. Chiếc răng không tự đứng được, mà được giữ chắc nhờ nướu (lợi) bao quanh, dây chằng nha chu và xương hàm ở dưới. Khi vi khuẩn gây viêm ở những cấu trúc này, ta gọi đó là bệnh nha chu, còn gọi là bệnh quanh răng.

Bệnh có hai giai đoạn chính:

• Viêm nướu (giai đoạn đầu): viêm chỉ ở phần nướu. Nướu đỏ, sưng, dễ chảy máu. Giai đoạn này có thể hồi phục hoàn toàn nếu làm sạch răng đúng cách.
• Viêm nha chu (giai đoạn đã lan sâu): viêm lan xuống dây chằng và xương ổ răng. Nướu bong khỏi chân răng, tạo thành "túi nha chu" chứa vi khuẩn. Xương đã tiêu thì không mọc lại như cũ, nhưng bệnh vẫn kiểm soát được để không tiến triển tiếp.

Dấu hiệu và nguyên nhân của bệnh nha chu

Bà con nên đi khám sớm nếu thấy một trong các dấu hiệu sau:

• Nướu chảy máu khi đánh răng, xỉa răng hoặc cắn đồ ăn.
• Nướu đỏ, sưng, bóng, đôi khi đau hoặc ấn vào thấy khó chịu.
• Hôi miệng kéo dài, đánh răng xong vẫn không hết.
• Nướu tụt xuống, răng trông "dài ra" hơn trước.
• Kẽ răng hở dần, đồ ăn hay nhét vào kẽ.
• Có mủ ở chân răng, hoặc có vị khó chịu trong miệng.
• Răng lung lay, cắn không còn chắc như trước.

Cần lưu ý: bệnh nha chu giai đoạn đầu thường không đau, nên không đau chưa có nghĩa là không bệnh. Bài Chảy máu chân răng là bệnh gì? phân tích kỹ hơn về triệu chứng này.

Nguyên nhân chính là mảng bám vi khuẩn. Sau mỗi bữa ăn, một lớp màng dính chứa vi khuẩn bám lên răng. Nếu không được làm sạch, lớp màng này cứng lại thành cao răng (vôi răng). Cao răng bám chắc, đánh răng không loại bỏ được, và kích thích nướu viêm liên tục. Một số yếu tố làm bệnh dễ xảy ra hoặc nặng hơn:

• Vệ sinh răng miệng chưa đúng cách: đánh răng qua loa, không làm sạch kẽ răng.
• Hút thuốc lá: làm nướu kém lành và bệnh khó điều trị hơn.
• Đái tháo đường (tiểu đường): đường huyết cao làm cơ thể khó chống nhiễm trùng. Hai bệnh này ảnh hưởng qua lại, xem thêm Tiểu đường và viêm nha chu.
• Tuổi cao và khô miệng: một số thuốc huyết áp gây khô miệng, làm mảng bám dễ tích tụ, xem Khô miệng do thuốc huyết áp.
• Thay đổi nội tiết như khi mang thai, và cơ địa: có người dễ viêm nướu hơn người khác dù chăm sóc giống nhau.
• Nghiến răng, răng mọc lệch, miếng trám hoặc răng giả không khít: tạo chỗ đọng thức ăn và gây lực quá tải lên răng.

Bệnh nha chu nguy hiểm thế nào và được chẩn đoán ra sao?

Nếu không điều trị, bệnh tiến triển chậm nhưng liên tục:

1. Xương quanh răng tiêu dần, răng mất chỗ bám và lung lay.
2. Có thể xuất hiện áp xe nha chu (túi mủ ở nướu), gây sưng đau.
3. Cuối cùng răng có thể rụng hoặc phải nhổ. Mất răng lâu ngày còn dẫn đến tiêu xương hàm, xem Mất răng lâu năm và chuyện tiêu xương hàm.

Các nghiên cứu còn ghi nhận mối liên quan giữa viêm nha chu nặng và một số bệnh toàn thân như tiểu đường, tim mạch. Đây là mối liên quan, chưa phải kết luận bệnh này trực tiếp gây ra bệnh kia. Dù vậy, giữ nướu khỏe vẫn là việc nên làm, nhất là với người có bệnh nền. Bà con có thể đọc thêm Viêm quanh răng để lâu ảnh hưởng thế nào đến hàm răng?.

Để chẩn đoán, bác sĩ khám nướu và răng, hỏi về bệnh nền, thuốc đang dùng và thói quen như hút thuốc. Các bước thường gặp gồm đo độ sâu túi nha chu bằng dụng cụ thăm dò nhỏ (túi càng sâu thì bệnh thường càng nặng), chụp X-quang để xem mức độ tiêu xương (xem Chụp X-quang răng có hại không?) và kiểm tra độ lung lay của răng cùng khớp cắn. Từ đó bác sĩ xác định bệnh đang ở mức nào để chọn hướng điều trị phù hợp.

Điều trị bệnh nha chu như thế nào?

Mục tiêu điều trị là loại bỏ nguồn vi khuẩn, làm nướu hết viêm và giữ cho bệnh không tiến triển thêm. Tùy mức độ, bác sĩ có thể chọn:

• Viêm nướu và viêm nha chu nhẹ: lấy cao răng, làm sạch kỹ và hướng dẫn cách chăm sóc tại nhà. Nếu bà con lo cạo vôi làm mòn men, bài Cạo vôi răng có làm mòn men răng không? sẽ giải đáp. Dịch vụ tại phòng khám xem ở trang Cạo vôi răng.
• Viêm nha chu trung bình đến nặng: ngoài lấy cao răng, bác sĩ làm sạch sâu xuống dưới nướu và mặt chân răng, có thể kê thuốc theo chỉ định. Một số trường hợp cần can thiệp nhỏ ở nướu.
• Răng lung lay nhiều, không giữ được: bác sĩ sẽ tư vấn nhổ răng và phục hình thay thế. Bài Răng lung lay nên giữ hay nhổ? giúp bà con hiểu cách bác sĩ cân nhắc.

Bệnh nha chu không tự khỏi và không khỏi nhờ thuốc súc miệng đơn thuần. Muốn biết bệnh có chữa được không, mời bà con xem Viêm nha chu có chữa được không?. Sau điều trị, bà con cần tái khám và lấy cao răng định kỳ theo hẹn của bác sĩ để bệnh không tái phát. Về chi phí, bà con xem Bảng giá dịch vụ hoặc đọc Cạo vôi răng có được BHYT chi trả không? để biết trước.

Cách phòng ngừa và khi nào nên đi khám

Phần lớn bệnh nha chu phòng được bằng những thói quen đơn giản:

1. Đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 2 phút, dùng bàn chải lông mềm.
2. Làm sạch kẽ răng mỗi ngày bằng chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ, vì bàn chải thường không vào hết kẽ răng.
3. Lấy cao răng định kỳ khoảng 6 tháng một lần, hoặc theo hẹn của bác sĩ nếu bà con đã từng bị nha chu.
4. Bỏ thuốc lá hoặc giảm tối đa.
5. Kiểm soát tốt bệnh nền, nhất là đường huyết nếu bà con bị tiểu đường.
6. Đi khám sớm khi thấy chảy máu chân răng, đừng chờ đến lúc răng lung lay.

Bà con nên đến khám nếu chảy máu chân răng kéo dài trên 1 đến 2 tuần, hôi miệng không hết, nướu sưng đau hoặc tụt, hoặc răng bắt đầu lung lay. Khám sớm thì việc điều trị đơn giản hơn và có nhiều cơ hội giữ răng thật hơn.

Nha Khoa Kỳ Hòa (266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM) tiếp nhận khám và tư vấn răng miệng, kể cả khám bằng BHYT đối với các bệnh lý có chỉ định được chi trả. Bà con xem điều kiện tại trang Khám răng bằng BHYT, gọi hotline 028.3868.1097 hỏi trước khung giờ vắng, hoặc đến khám trực tiếp trong giờ làm việc.

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám trực tiếp. Mỗi người có tình trạng răng miệng khác nhau, bà con nên được bác sĩ khám và tư vấn cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết liên quan